حقوق خانواده در ایران

حقوق خانواده در ایران بر اساس قانون مدنی و سایر قوانین و مقررات، تنظیم شده است. قانون مدنی ایران در سال ۱۳۰۷ هجری شمسی تصویب شد و از آن زمان تاکنون، چندین بار مورد بازنگری قرار گرفته است. در ادامه، به برخی از جزئیات حقوق خانواده در ایران، اشاره می‌کنیم:

ازدواج: ازدواج، عقدی است که به موجب آن، زن و مرد، حقوق و تکالیفی نسبت به یکدیگر پیدا می‌کنند. در قانون مدنی ایران، شرایط و احکام ازدواج، به شرح زیر بیان شده است:

شرایط عمومی ازدواج: سن قانونی، بلوغ، عقل و سلامت جسمانی.

شرایط خاص ازدواج: عدم وجود رابطه محرمیت، عدم وجود موانع قانونی، رضایت پدر یا جد پدری برای ازدواج دختر باکره.

احکام ازدواج: مهریه، نفقه، حضانت، ولایت و قیمومت.

طلاق: طلاق، عبارت است از انحلال عقد نکاح به وسیله یکی از زوجین یا هر دوی آنها. در قانون مدنی ایران، انواع طلاق، به شرح زیر بیان شده است:

طلاق خلع: طلاقی است که زن به ازای دریافت مالی از شوهر، او را طلاق می‌دهد. طلاق مبارات: طلاقی است که زن و شوهر با توافق یکدیگر، عقد نکاح را منحل می‌کنند.

طلاق توافقی: طلاقی است که زن و شوهر با مراجعه به دادگاه، با توافق یکدیگر، عقد نکاح را منحل می‌کنند.

طلاق رجعی: طلاقی است که مرد می‌تواند در مدت عده، زن خود را به عقد خود برگرداند.

طلاق بائن: طلاقی است که مرد نمی‌تواند در مدت عده، زن خود را به عقد خود برگرداند.

روابط والدین و فرزندان:

روابط والدین و فرزندان، از مهم‌ترین موضوعات حقوق خانواده است. در قانون مدنی ایران، این روابط، به شرح زیر بیان شده است:

نفقه: نفقه، عبارت است از تأمین هزینه‌های زندگی زن و فرزندان، از سوی مرد. نفقه، یکی از مهم‌ترین حقوق زنان در خانواده است. نفقه زن، شامل خوراک، پوشاک، مسکن، وسایل و لوازم ضروری زندگی، مخارج درمانی و مخارج تحصیل می‌شود.

حضانت: حضانت، عبارت است از نگهداری و تربیت فرزندان. حضانت، یکی دیگر از مهم‌ترین حقوق زنان در خانواده است. در قانون مدنی ایران، حضانت فرزندان، تا ۷ سالگی، با مادر است. از ۷ سالگی تا بلوغ، حضانت فرزندان، با توافق والدین است. در صورت اختلاف والدین، حضانت فرزندان، با دادگاه است.

ولایت: ولایت، عبارت است از حق سرپرستی و اداره امور فرزندان. در قانون مدنی ایران، ولایت بر فرزندان، بر عهده پدر است. در صورت فوت پدر، ولایت بر فرزندان، بر عهده جد پدری است.

قیمومت: قیمومت، عبارت است از حق سرپرستی و اداره امور فرزندانی که پدر یا جد پدری آنها فوت کرده است. در قانون مدنی ایران، قیمومت بر فرزندانی که پدر یا جد پدری آنها فوت کرده است، برعهده جد مادری است. در صورت فوت جد مادری، قیمومت بر عهده یکی از نزدیکان نسبی یا سببی است. همچنین حقوق خانواده، شامل مسائل دیگری نیز می‌شود، مانند ارث، وصیّت، مهریه، الزام به طلاق، مجازات ترک انفاق، مجازات خیانت زوجین و …..

جدیدترین قوانین حقوق خانواده

اصلاح قانون حمایت از خانواده و اطفال مصوب ۱۳۵۳ هجری شمسی این قانون، در سال ۱۳۹۱، با هدف اصلاح برخی از مواد آن، اصلاح شد. از جمله تغییرات مهم این قانون، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: – افزایش سن ازدواج دختران از ۱۵ سال به ۱۶ سال

– افزایش مدت حضانت فرزندان تا ۷ سالگی برای مادران شاغل

-ایجاد امکان طلاق توافقی در دفتر رسمی ازدواج قانون حمایت از حقوق کودکان و نوجوانان مصوب ۱۳۹۹هجری شمسی این قانون، در سال ۱۳۹۹، با هدف حمایت از حقوق کودکان و نوجوانان، تصویب شد. از جمله مواد مهم این قانون، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

– ممنوعیت ازدواج کودکان زیر ۱۸ سال

– ممنوعیت کار کودکان زیر ۱۵ سال

– حمایت از کودکان بی‌سرپرست و بدسرپرست قانون حمایت از زنان در برابر خشونت مصوب ۱۳۹۲ هجری شمسی این قانون، در سال ۱۳۹۲، با هدف حمایت از زنان در برابر خشونت، تصویب شد. از جمله مواد مهم این قانون، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

– تعریف خشونت علیه زنان

– ایجاد مراکز مشاوره و حمایت از زنان در برابر خشونت

– مجازات مرتکبان خشونت علیه زنان این قوانین، در راستای حمایت از خانواده و تحکیم روابط خانوادگی، تدوین شده‌اند..